Con người nói chung không cần nhiều


R.Rozhdestvensky

Con người nói chung không cần nhiều:

Chỉ cần được tìm

Và tìm thấy

Bước đầu chỉ cần hai người

Một bạn

Một thù

Chỉ vậy!

Con người nói chung không cần nhiều:

Một con đường nhỏ bé

Một bà mẹ sống trên đời

Sống thật lâu

Lâu chừng có thể

Con người nói chung không cần nhiều:

Sự lặng im

sau cơn sấm sét

Một mảnh sương mù màu xanh

Một cuộc đời

Một cái chết

Anh ta cần một tờ báo mới in

Như nhân loại muôn hình muôn vẻ

Anh ta cần một hành tinh tí hon

Là trái đất chúng ta

Chỉ thế

Anh ta cần bay tới các vì sao

Cần ước mơ cả về siêu tốc độ

Điều ấy thực ra cũng ít thôi

Điều ấy suy cho cùng

Rất nhỏ!

Không huân chương, không huy chương rùm beng

Cũng không phải hết lời ca ngợi

Con người

Nói chung

Không cần nhiều

Chỉ cần có ai ở nhà

Đang đợi

Thái Bá Tân (dịch)

20140205-222710.jpg
Bài thơ Con người nói chung không cần nhiều của nhà thơ Nga nổi tiếng R.Rozhdestvensky. Ông sinh năm 1932, cùng thế hệ với Evtouchenko. Ở Việt Nam, thơ ông được dịch, trong tuyển tập Phép lạ thường ngày (NXB Hội Nhà văn, H., 1978).

Bài thơ Con người nói chung không cần nhiều là bài thơ trữ tình mang đậm chất triết lí. Người đọc bị hấp dẫn ngay từ tên đề bài thơ. Người đọc bị hấp dẫn bởi tứ thơ gói gọn trong một câu được lấy làm tên của bài thơ. Từ đây, người đọc bị cuốn hút để xem cách diễn giải con người không cần nhiều như thế nào? Con người cần những cái gì? Có đúng là con người nói chung không cần nhiều không?

Sức hấp dẫn của bài thơ chính từ cách lập luận của tác giả. Sự lặp lại của câu Con người nói chung không cần nhiều là để mở đầu cho từng khổ thơ, từng ý của bài thơ.

Cách lập luận của nhà thơ ở phần mở đầu thật độc đáo, gây bất ngờ cho người đọc:

Con người nói chung không cần nhiều
Chỉ cần được tìm
Và tìm thấy
Bước đầu chỉ cần hai người
Một bạn
Một thù

Người đọc bất ngờ và tự đặt câu hỏi: Ông nhà thơ này nói gì lạ vậy? Sao lại chỉ cần hai người – một bạn, một thù? Nhưng rồi ngẫm ra mới thấy đúng là thực tế cuộc sống của con người luôn xuất hiện bạn và thù. Cái thực tế ấy khiến loài người luôn phải biết chấp nhận để vượt lên. Ai hóa giải mối quan hệ thù địch sẽ chiến thắng. Thơ của R.Rozhdestvensky thật sâu sắc, đầy chất triết lí.

Ở truyện hiện đại đã xuất hiện khuynh hướng dòng ý thức. Bài thơ này của R.Rozhdestvensky cũng đã được viết dưới dạng dòng ý thức. Bài thơ đã dẫn giải cho chúng ta thấy những cái cần của con người: cần con đường, cần một bà mẹ. Đúng là như vậy!

Tiếp theo là những suy nghĩ về cuộc đời của một con người.

Là thơ nên bài thơ dẫn dắt người đọc theo dòng ý thức của nhà thơ với những suy nghĩ triết lí nhưng lại rất thơ, với những hình tượng thơ đầy biểu cảm.

Con người nói chung không cần nhiều
Sự lặng im sau cơn sấm sét
Một mảnh sương mù màu xanh
Một cuộc đời
Một cái chết

Đây là một khổ thơ hay trong bài thơ. Chỉ với năm câu thơ thôi, nhà thơ đã tóm tắt được cả cuộc đời của một con người. Con người phải chấp nhận những biến động trong cuộc sống: Sự lặng im sau cơn sấm sét. Và trong mảnh sương mù đó vẫn có màu xanh. Đó là cuộc đời. Cuộc đời có khổ đau, có hi vọng, có sinh, có tử,…

Để cụ thể hơn về cuộc đời đó, bài thơ đã xuất hiện nhân vật trữ tình: Anh ta. Đó chính là một con người nói chung. Anh ta đấy là nhân vật trữ tình để khái quát hóa về con người. Anh ta cần thông tin: một tờ báo mới in. Anh ta cần nơi trú ngụ: là trái đất chúng ta. Anh ta cần và có ước mơ: bay tới các vì sao. Tất cả những điều đó, theo nhà thơ: Suy cho cùng rất nhỏ. Một câu thơ như nút thắt của bài thơ.

Nhà thơ đã dẫn dắt người đọc chiêm nghiệm về cuộc đời của mỗi con người nói chung. Những trải nghiệm về đời người mà R.Rozhdestvensky nói đến gần gũi với mọi người chúng ta. Vì thế, những câu thơ ấy đi vào lòng người đọc rất tự nhiên. Đó chính là sự thành công của nhà thơ.

Nhà thơ đã dẫn dắt chúng ta hiểu thêm về cuộc đời, để mọi người chấp nhận cuộc sống, vươn lên trong cuộc sống.

Bài thơ đẩy lên một cảm nhận mới ở khổ kết của bài thơ. Một kết luận thật bất ngờ nhưng là thực tế, là chân lí; như để lí giải những điều tác giả đã diễn giải ở trên. Điều này lí giải tại sao những điều con người cần ở trên là rất nhỏ:

Con người
Nói chung
Không cần nhiều
Chỉ cần có ai ở nhà
Đang đợi

Tính triết lí trữ tình và nhân văn đã nâng bài thơ lên một tầm cao mới. Đó là điều mà nhà thơ dồn tâm huyết để nói với mọi người rằng: Hạnh phúc của mỗi con người ở ngay rất gần. Con người nói chung cần có tình yêu. Đó mới là điều cần nhất, lớn nhất của con người.

Mong rằng mọi người chúng ta, đều có ai ở nhà đang đợi…

Trần Bá Giao

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s